Obeziteyi Anlamak

 

Vücut ağırlığının %20 üzerinde seyretmesi obezite (Şişmanlık) olarak algılanır. Obezite tanımında önemli olan vücut yağ arasındaki artıştır. (Kas yapısı güçlü olan insanlarda ağırlık fazla olmasına rağmen bu oran düşük olabilir) Obezitenin oluşmaması için yeterli miktarda yemek veya yediğimizi yakacak hareketlerde bulunmamız gerekir.

 

Obezite tanımında önemli olan, vücut yağ oranındaki artıştır. (Kas yapısı güçlü insanlarda ağırlık fazla olmasına rağmen bu oran düşük olabilir) Obezitenin oluşmaması için yeterli miktarda yemeliyiz veya yediğimizi yakacak hareketlerde bulunmamız gerekir. Bunu yapmıyorsak aldığımız fazla kaloriler vücutta yağ olarak depolanacaktır. Şişmanlık tüm dünyanın sorunudur. Özellikle endişe veren durum ise dünyada obez çocukların  sayısının artmasıdır. Bunda da en önemli faktör diyetteki yağ ve şeker oranının artması ve hareketsiz yaşam yer alır. Tükettiğimiz gıdaların çoğunluğunun karbonhidratlardan oluşması obezitede önemli etkendir. Aldığımız kalorilerin çoğunluğu rafine edilmiş ürünlerle yapılan gıdalarla sağlanır. Severek ve iştahla yediğimiz pasta, börek ve çöreklerde kullandığımız buğdayın işlenirken lifin %95’i, kalsiyumun %60’ı, magnezyumun %85’i, çinkonun %78’i kaybolur ve eklenen beyazlatıcı kimyasallarla mutfağımızın baş tacı olan un, vitamin değeri olmayan ve boş enerji veren ürün haline gelir. Bütün bunlara hareketsizlik ve stres de eklenince kilo almamak için nedenimiz kalmıyor.

‘‘Yaşantımız bizi kilo almaya  çağırıyor.’’

 

Şişmanlık yağ hücrelerinin dağılımına göre; Hiperplastik, hipertrofik ve hem hipertrofik hem de hiperplastik olarak 3’e ayrılır.

Hiperplastik tipte yağ hücreleri bütün vücuda yayılmıştır ve çocuklukta, hatta anne karnında başlayan yağlanma söz konusudur. Hipertrofikte mevcut yağ hücrelerinin boyutu artmıştır ve genellikle ileri yaşlarda görülen ve şeker, tansiyon, kalp rahatsızlıkları gibi bozukluklarla beraberdir. Hiperplastik ve hipertrofik oksiti ise iki özelliği de bulundurur. Asrın vebası olan obeziteden kurtulabilmek ve oluşumunu önlemek için obezitenin nedenlerini iyi irdelemek gerekmektedir.

 

  • Psikolojik nedenler ve aşırı stres
  • Harcanan enerjiden fazla gıda alımı
  • Düşük seratonin seviyesi
  • Gebelik ve emzirme dönemleri
  • Hormonal sebepler, hipertiroidik durumlar, insülin hormonuna duyarlılığın azalması
  • Lifli gıdaların alımındaki eksiklik
  • Aşırı alkol tüketimi
  • Bazı ilaç alımları

 

Kilo Hesabı ve Aşırı Kilonun Getirdiği Riskler

 

Kilo Hesabı

Birçok ideal kilo değerlendirme yöntemi vardır. Ama en basiti vücut kitle indeksi (BMI) değerlendirmesidir.

 

BMI = Kilo (kg)

Boy (m2)

Sonuç 20'nin altında normalin altı

20-24,9 arası normal

25-29,9 arası kilolu

30-39,9 arası şişman

40 ve üzeri aşırı şişman

Örn; 60 kg birisi 1,70 boyunda

60: (1.70)2 = 60 : 2,89 = 20,76 normal kilo

70 kilo 1,60 boyunda

70: (1,60)2 = 70 :2.56 = 27,34 fazla kilolu

 

Kilo Bize Ne Yapar?

 

  • Estetik sıkıntı oluşturur, kendine güveni azaltır.
  • Kalp ve damar hastalılarına zemin oluşturur. Kalp hastalığından ölme riskini 2 kat artırır.
  • Tansiyon riskini yükseltir.
  • Vücut ağırlığındaki artışa bağlı eklemler bozulur; artrit ve eklem bozuklukları oluşur.
  • Gut oluşumu artar.
  • Erkeklerde iktidarsızlıklar, kadınlarda adet düzensizlikleri ve kısırlıklar görülür.
  • Uyku esnasında nefes kesilmesi denilen apne nöbetleri oluşur ve horlamalar artar.
  • Yeme bozuklukları oluşturur.
  • Şeker hastalığına yakalanma riskini artırır.
  • Kroner kalp yetmezliği fazladır.
  • Safra kesesi taşları oluşur.
  • Kansere yakalanma ve kanserden ölme riski artar.

 

 

Obezite Sorununu Çözmek İçin

 

  • Gıda tüketimleri yakım düzeyine göre ayarlanıp, alınan enerji yakılandan az olmalıdır.
  • Hiçbir zaman çok düşük kalorili diyetler yapılmamalıdır. (Haftada 1 kg üzerinde verdiren diyetler)
  • Aynı kaloride gıdaları alan birisi zayıflarken diğeri kilo alabilmektedir. (Metabolizma hızı)
  • Hiç düşündünüz mü, esir kamplarında insanlar 400-500 kalori ile aynı kiloda kalıp zayıflamadıklarını (Metabolizma) veya çok yiyen bir insanın 400-500 kg almadığını? (Metabolizma)
  • Yapılması gereken metabolizmaya aşırı yükleme yapmadan, yavaş yavaş yiyerek kilo vermektir.
  • Sabah kahvaltılarınızı hiçbir zaman tost, poğaça gibi glisemki indeksi yüksek gıdalarla geçiştirmeyin.
  • Bazıları da sabah ya da öğlen yemeyip akşam yüklenirler ki, bu da yanlıştır.
  • Öğünlerinizi günde 3 kez yeterli ve dengeli almalısınız.
  • GI yüksek gıdaların alımında kan şekerimiz çabuk yükselir, fakat çabuk düşer ve hipoglisemi periyotları oluşur. Bu da bize açlık hissi verir ve yeriz. Yine düşer, yine yeriz. Bu kısır döngüde yağ deposu haline geliriz.
  • Yeme düzensizliklerinde (GI yüksek gıda alımında) insülin salınımı artar, bu da yağ depolanmasını artırır ve kan şekeri tekrar düşer. Halsizlik, rahatsızlık, mide kazınması, baş dönmesi, çarpıntı, titreme, huzursuzluk oluşur. Bunu bir parça çikolata ile çözeceğimizi zannederiz. Bu döngünün kırılması için düzenli ve dengeli yemek; alkol, sigara alışkanlıklardan ve GI yüksek gıdalardan uzak durmak gerekir.
  • Meyve tüketilmelidir. (Yemekten yarım saat önce veya 2 saat sonra)
  • Liften zengin gıdalar tüketilmelidir.
  • Öğün atlanmamalıdır. Aksi takdirde açlıktan metabolizma hızınız düşer ve yemeseniz de kilo veremezsiniz.
  • Kompleks karbonhidratlar almalısınız.
  • Yağlara dikkat etmeli, katı yağlardan özellikle margarinden uzak durulmalıdır.
  • Rafine şeker ve tatlılardan uzak durulmalıdır.